Mei 21, 2020
Dakika 4. Soma

Mustakabali wa Kuishi Afrika

Bei za nyumba, thamani ya pesa, tabaka la kati la Afrika - mtaalam anazungumza

Miji mikubwa, mahitaji makubwa ya nafasi ya kuishi pamoja na ukosefu wa mipango miji: Je, maisha na makazi yatatokeaje katika miaka ijayo Zanzibar, Tanzania na Afrika kwa ujumla? FUMBA TIMES inazungumza na mtaalamu wa masuala ya benki na majengo, Heri Bomani jijini Dar es Salaam. 

Bwana Bomani, wewe binafsi unaishi vipi?

Nikiwa na mke wangu na watoto watatu katika nyumba ya familia yenye vyumba vitatu huko Masaki ambayo tuliijenga takriban miaka 15 iliyopita.

Inafikika vizuri, lakini nini kitatokea ikiwa idadi ya watu wa Dar italipuka hadi kufikia wakaaji milioni 73 mwaka 2100, na Tanzania kwa ujumla kufikia milioni 285?

Tutaishi vipi katika miji mikubwa kama hii? Ninapata ugumu kuamini kuwa Dar es Salaam inaweza kukua na kuwa jiji kubwa la kiwango kama hicho. Ingekuwa tu machafuko sana. Kihistoria Dar imekuwa ikichukuliwa kuwa kimbilio la fursa, lakini ongezeko hilo la watu haliwezi kudumishwa hata kwa kuboreshwa kwa miundombinu. Tanzania ina ukanda wa pwani mrefu, maliasili nyingi, na ardhi tajiri kwa kilimo; maeneo mapya ya kiuchumi yatatokea ambayo yataunda vituo mbalimbali vya mvuto. Dodoma tayari ni mfano, Arusha yenye hali ya hewa tulivu inaongezeka.Kwa sababu ya mafuta na gesi mikoa kama Mtwara na Lindi nayo itajitokeza.

Na Zanzibar?

Nimeshangazwa sana na maendeleo ya Zanzibar. Idadi ya watalii imeongezeka maradufu katika miaka mitano iliyopita na itaongezeka kwa urahisi tena hadi wageni milioni moja kwa mwaka. Pamoja na ugunduzi wa mafuta na gesi, hii inaleta fursa nyingi za kiuchumi, na kuiacha Zanzibar kwenye msingi mzuri wa ukuaji wa haraka wa uchumi. Ndio maana miradi ya ujenzi kama vile mji wa kiikolojia wa Fumba inafaa - na inahitajika kabisa, haswa inapofungua sehemu ya kisiwa ambayo imekuwa na uwekezaji mdogo licha ya ukaribu na Mji Mkongwe hapo awali. 

Nini kivutio cha Zanzibar?

Kisiwa hiki ndicho kivutio pekee cha asili cha Afrika Mashariki chenye urithi tajiri na usio na kifani ambao haupatikani katika visiwa vingine kando ya bahari ya mashariki mwa bara. Mahali pazuri pa uwekezaji wa nyumba za likizo na Waafrika Mashariki ambao wanaishi masaa machache tu ya kukimbia.

Zanzibar pia inahitaji kuhudumia watu wa ndani wanaokua kwa kasi. Nani anaweza kumudu nyumba siku hizi?

Kitakwimu, kwa wastani wa pato la kila mtu la $1,090 nchini Tanzania, watu wachache sana. Ndiyo maana watu wengi jijini Dar es Salaam hukodisha, au kujenga kutokana na mzunguko wa fedha kwa miaka mingi. 

Mahitaji na usambazaji vinaonekana kutokuwa na usawa.

Sana sana. Kuna ugavi mdogo sana na duni wa nyumba. Majengo mara nyingi yana ubora duni, yamewekwa vibaya, na bei yake ni ya kiwango ambacho watumiaji hawawezi kumudu. Watengenezaji wengi barani Afrika hawajengi kwa ufanisi au kwa kiwango ili kupunguza gharama. Chumba cha kulala cha 9sqm ni kawaida huko Ulaya. Wateja nchini Tanzania wanapatiwa nyumba kwa wastani wa asilimia 50-80 kubwa kuliko inavyohitajika kwa maisha ya starehe.

Huko Fumba, ghorofa ndogo zaidi ya studio inagharimu chini ya $19,000.

Ndio maana tunachukulia Fumba kuwa moja ya miradi ya ujenzi yenye muundo mzuri nchini. 

Je, ni nyumba gani ya bei nafuu zaidi, Tanzania?

Nyumba yenye ubora mzuri inaweza kujengwa kati ya $400-600 kwa sqm. Lakini bei ya reja reja nchini Tanzania sasa ni wastani wa mara mbili ya hiyo. Changamoto ni maendeleo ya kiwango, msanifu wa programu anayejenga nyumba 1,000 katika eneo moja kamili na miundombinu inayostahili. Majengo yasiwe ya juu sana, hatuko Shanghai. Wanunuzi wa Kitanzania wanapendelea kuishi kwa faragha ndani ya mipaka yao wenyewe na kwa nafasi ya huduma. 

Ufafanuzi wako wa nyumba za bei nafuu?

$20,000 - $50,000 kwa ghorofa au nyumba yenye hadi vyumba 3 vya kulala. Lakini tunahitaji vitengo vingi zaidi vya chumba cha kulala 1 na 2.

Nitajuaje kama gharama na thamani zinalingana??

Watu wengi wanaweza kujisikia kutoridhika na mikakati ya sasa ya kiuchumi nchini Tanzania. Hata hivyo, mbinu ya serikali imeimarisha soko kuelekea hali halisi, kwa mfano katika bei ya ardhi, na kuondoa mambo mengi ya kubahatisha. Tunachohitaji ni hali ya kujiamini.

Je, kukua kwa tabaka la kati la Afrika ni hadithi au ukweli?

Ningesema ukweli zaidi badala ya hadithi. Inakua, na watumiaji wanazidi kuwa wa kisasa zaidi.

Changamoto nyingine ni viwango vikubwa vya mikopo ya nyumba barani Afrika, ikilinganishwa na asilimia 3 pekee na pungufu barani Ulaya.

Ni soko tofauti kabisa. Hapa, barani Afrika, ningezingatia kiwango cha riba cha asilimia 10 au chini kuwa ni nafuu; viwango vya sasa katika fedha za ndani hata hivyo ni wastani wa karibu asilimia 20. Ikiwa watengenezaji wanaweza kutoa vitengo kwa nusu ya gharama za sasa na benki kupunguza viwango vya kukopa kwa nusu ya nyumba itakuwa nafuu kwa asilimia 100. Njia nyingine ya kufuata itakuwa uingiliaji kati wa sera kuhusu VAT kwa nyumba, punguzo la miundombinu kutoka kwa ushuru, au mchango wa miundombinu na Serikali,  

Je, ni makosa gani makubwa katika mipango miji ya Dar na kwingineko?

Mengi. Watu bado wanaruhusiwa kujenga katika maeneo yenye mafuriko. Udhibiti wa taka ni duni huku kiasi kikubwa cha taka hutupwa baharini bila kuchakatwa. 

Mzee wa Kiafrika malaise. Njia ya kutoka iko wapi?

Miundombinu zaidi! Na kwa kweli, miundombinu na kufuata mipango ni alama za serikali ya sasa.

Tupe mfano.

Mfumo wa mabasi yaendayo haraka Dar (BRT) ndio wa kwanza kuanzishwa Afrika Mashariki. Unaweza kuona kituo cha mabasi nje kidogo ya bandari ya kivuko unapotoka Zanzibar. Awamu ya kwanza ya BRT inachukua kilomita 25 kutoka Kimara hadi katikati ya mji, ikisafirisha watu 400,000 kila siku. Trafiki imepungua kwa kiasi kikubwa na maendeleo ya makazi yanachipuka kando ya ukanda.

Bado - jinsi ya kuepuka kupungua kwa msongamano, wakati watu watano au kumi wenye kutishia kufika milioni 70 wanataka kufika katikati ya jiji? 

Maono yangu ya maisha ya mijini ya siku zijazo ni kugawanya afya, elimu, shughuli za kibiashara na rejareja katika vituo vya satelaiti, na kukatisha tamaa kabisa muundo wa kihistoria wa biashara nyingi zinazofanyika katika wilaya kuu ya biashara. Msaada wa serikali kwa miundombinu utachochea sekta binafsi kukua. Wote wawili wakija pamoja, wanaweza kugeuza Dar kuwa jiji la kupendeza zaidi kufanya kazi, kuishi na kucheza. 

Heri Bomani, 48, amefanya kazi kwa miaka 15 katika benki, kama Mkurugenzi Mkuu wa Benki ya Biashara ya Kenya (KCB), na Mkurugenzi wa Rejareja katika Benki ya Standard Chartered. Sasa anaendesha kikundi cha huduma za kifedha na mali isiyohamishika chini ya chapa ya Pangani Group. 

Shiriki hii

Makala zinazohusiana-Related Articles

Machi 31, 2021
3 dakika.

Fumba Mbili-Wazo Moja

Jua yote kuhusu maendeleo mapya ya bahari ya kusisimua nje kidogo ya mji wa Zanzibar Yote yanafanyika kwenye peninsula ya Fumba: Maendeleo makubwa mawili ya mali isiyohamishika yanaunda nafasi ya kisasa ya kuishi yenye nyumba za likizo na nyumba za kudumu za familia karibu na mji mkuu uliojaa watu. Imeandikwa na ANDREA TAPPER Jumuiya zote mbili zinazotarajia kuwa kando ya bahari, zilianza mwaka wa 2015/16, zinawavutia wenyeji na […]
Soma zaidi
Mei 27, 2024
2 dakika.

SHUJAA WA MTAA

TAJIRI AU MASIKINI, MAARUFU AU WASIOJULIKANA - NYUSO ZA ZANZIBAR Mwandishi wa habari wa TV wa duka la mwisho la vitabu Farouk Karim anamiliki duka la mwisho la vitabu Zanzibar. Sio kituo kikubwa cha fasihi - lakini harufu ya karatasi na akili tulivu bado inatawala. Kwa nini alikua mtunza duka la vitabu? “Nilijifunza kutoka kwa baba yangu kwamba unaweza kupata […]
Soma zaidi
Mei 20, 2024
2 dakika.

HIVI PUNDE, STAWI HUB "THE BOX" KATIKA MJI WA MAWE

Baa ya mihadhara Haina mtazamo wa bahari, haipo hata karibu na bahari. Lakini ina mtaro mzuri wa nje wa ghorofa ya 1 na mwonekano kamili wa njia kuu ya kihistoria ya ununuzi ya Zanzibar, Barabara ya Kenyatta. Mkahawa mpya, baa, na nafasi ya tukio ya mpishi wa Marekani Ashley. Labda kama Ashley-Marie Weston na mjasiriamali Mkenya Eva […]
Soma zaidi
Mei 15, 2024
Dakika 1.

HILTON KWA FUMBA

Canopy by Hilton, hoteli mpya ya boutique na ikoni wa ukarimu wa Marekani, inakuja Fumba Town. Itakuwa hoteli ya kwanza ya kimataifa kwenye peninsula ya Fumba. Vibe ya chapa: "chanya ndani". "Tutaleta hadithi ya kitongoji ndani ya hoteli", alisema Sam Diab, mkurugenzi wa maendeleo wa Hilton, huko Fumba wakati akizindua mipango […]
Soma zaidi

Je, unatafuta mali Zanzibar?

Maswali 25 muhimu na majibu ya kununua mali Zanzibar

SOMA ZAIDI
Whatsapp Nasi 
swSW